Çakmak Mahallesi, Horasan caddesi No:3 Ümraniye - İstanbul

0216 365 35 61   -    info@guhertas.com 

  • Facebook - Beyaz Çember
  • Heyecan - Beyaz Çember
  • Beyaz Instagram Simge
  • YouTube - Beyaz Çember

Gühertaş Hakkında

Ekonomik Yapı

Tarım, Meyvecilik, Hayvancılık ve Madenler

     Gühertaş ta ekonomi tarım ve hayvancılığa dayanmaktadır. Arazi yapısının çok dağlık ve engebeli olması yanında iklim özelliklerindeki olumsuzluk insanları tek uğraşı alanı olarak tarım ve hayvancılığa yöneltmiştir. Bu özellikler geçmiş dönemde hayvan ticaretini de cazip hale getirmiş ve bir çok Gühertaş insanı büyükbaş ve küçükbaş hayvan ticaretiyle uğraşmıştır.

 

     TARIM:

     Murasul arazisi hariç bu günkü Gühertaş arazisinin tamamı orman alanı iken köyün kuruluşuyla birlikte ormanlık alanlar kesilerek tarım arazisi haline getirilmiştir. Bu gün Gühertaş arazisi sınırları içinde bulunan Alaçam (Murasul) mezrası bir Rum yerleşimi iken nüfus mübadelesiyle Rumlar gönderilince arazileri devlet tarafından Selanik göçmeni Hatice hanıma verilir. Hatice hanım arazinin bir kısmını kendisi, geri kalanını da Zaralı Mahir bey aracılığı ile Gühertaş insanına satmıştır.

     Murasul arazisi çok verimli olmasına rağmen sulama imkanı olmadığı için genelde güzlük dediğimiz topbaş türü buğday ekilmektedir. Geçmiş dönemlerde olduğu gibi bu günde köy topraklarında buğday, arpa, yulaf, fiğ ve mercimek tarımı yapılmaktadır. Eskiden sadece Murasul arazisine güzlük buğday (topbaş), köy önlerine ise arpa ve yazlık buğday ekilirken günümüzde daha verimli olması ve erken olgunlaşması nedeniyle çoğunlukla topbaş buğdayı ekilmektedir.

     Geçmişte tarım tamamen kol gücüne dayalı olarak yapılıyordu. Karasaban, kağnı arabası ve koşum hayvanı olarak da öküz tarımsal faaliyetin vazgeçilmez unsurudur. Bu arada tarım aletleri yapımıyla uğraşan marangozlar için çok iyi iş imkanları mevcuttu. Ancak 1960 ların sonlarından itibaren köye traktörün girmesiyle tarımda makineleşme başladı. Tarımda makineleşme köylünün işini kolaylaştırırken bir başka tehlikeyi de beraberinde getirdi. Köy arazisinin dağlık ve engebeli olması, ehliyetsiz kişilerin traktör kullanması kazalara ve acılı ölümlere sebep oldu bir çok ocak söndü.

     Sulanabilen dere boylarındaki arazilerde ise patates, kara lahana, fasülye ve turp yetiştirilmektedir. Geçmiş yıllarda yetiştirilen ihtiyaç fazlası patatesler dışarıya satılırken günümüzde köylü ihtiyacını tamamen satın almaktadır. Kuraklık nedeniyle patates bostanlarını sulayacak yeterli su bulunmaması ve zahmetli olması köylüyü patates ekiminden vazgeçirmiştir.

     Geçmişte  Denüçcük deresindeki yoncalıklarda sulu yonca yetiştirilirken günümüzde tarım arazilerine de yonca ekilmektedir bunun nedeni devletin yonca ekimine çok iyi teşvik vermesidir. Son yıllarda Sivas il tarım müdürlüğünün desteğiyle köyde domates, biber, salatalık, marul gibi sebzelerin yetiştirilmesi önem kazanmıştır. Gühertaş ta tarımsal faaliyetler genel olarak aşağıdaki takvime göre yürütülür.

     Şubat          : Saya geleneğini sürdürme

     Mart            : Ağaçların budanması, koşum hayvanlarının hamlığının çıkarılması

     Nisan          : Çift sürme, yazlık buğdayları ekme, ağaç dikme

     Mayıs          : Arpa, fiğ ekme, patates dikme. Eğrilce (Hıdırellez) şenliği

     Haziran       : Yayla göçü hazırlığı ve göç. Yaz için un öğütme, herk etme.

     Temmuz     : Fide dikme, ot, fiğ, arpa ve ekin biçme.

     Ağustos      : Hasat/Harman zamanı. Yayladan köye göç.

     Eylül            : Kış hazırlığı.Unluk buğday yıkama, un öğütme, bulgur kaynatma, ahbun taşıma, odun taşıma

     Ekim            : Güzlük tohum ekme, odun taşıma, kara lahanaların ve patateslerin sökülmesi

     Kasım          : Koç katımı, çift sürme, dondurmaya buğday ekme, gazel toplama.

 

     Eskiden eylül ayında harman yoğun olarak yaşanırken, günümüzde iklim değişiklikleri ve çoğunlukla güzlük buğday ekiminden dolayı eylül ayına harman işleri sarsmamaktadır.

     Çalışma takviminden de anlaşılacağı gibi köyde boş durmak “avara kalmak” gibi bir durum söz konusu değildir. Her zaman bir uğraş nedeni vardır. Köylünün deyimi ile Garağaş ve  Zemheri aylarında bir iki metre kar yağdığında bile köylü boş durmaz. Davarlar için ormandan pür kesmeye gider, ahır ve ağıllardaki hayvanların bakımıyla uğraşır. Ava merakı olanlar ava gider.

 

     MEYVECİLİK:

     Gühertaş insanı meyveyi çok sevmesine ve bol tüketmesine rağmen ne hikmettir bilinmez meyve yetiştiriciliğine önem vermemiştir. Son yıllarda Bekir Gümüş (Pala)’ün önderlik etmesiyle bu alanda önemli ilerleme kaydedilmiştir. Bu arada tarlalarda ve dağlardaki yabani armut (ahlat) ağaçlarının Zara ilçe tarım müdürlüğünün denetiminde aşı yapılması meyvecilik alanında önemli bir gelişme olmuştur. Meyve yetiştiriciliği alanında geri kalınmasının nedeni tamamen bilgisizlikten kaynaklanmaktadır. Geçmişte meyveciliğe önem verilmemesi konusunda köylü “biz kış memleketiyiz bizde meyve yetişmez” mazeretine sığınmıştır.

     Gühertaş dağlarında ekşi elma, kuşburnu, aluç, yabani fındık, denden, öküzgötü, domuz eriği, ayı fındığı, kurmut, karamuk, gürgen fıstığı gibi yabani meyveler bolca yetişmektedir. Sonbaharda köyden İstanbul’a gelenler eşe dosta mutlaka bu meyvelerden getirerek gönüllerini alır.

 

     HAYVANCILIK:

     Tarım ve hayvancılığın birlikte yapıldığı Gühertaş’ın arazi yapısı özellikle hayvancılığa çok elverişlidir. Bu nedenle köylünün en önemli geçim kaynaklarından biride hayvancılıktır. Beslenen hayvanlar sığır, manda (kömüş), koyun, keçi, at, eşek ve kümes hayvanlarıdır.

     Gühertaşta mera hayvancılığı yapılmaktadır. Köylünün yetiştirdiği hayvanlar et ve süt verimi düşük olan yerli ırktır.1980 lerden itibaren, ırk ıslah çalışması doğrultusunda kırma, montofon gibi kültür ırkları yerli ırkların yerini almıştır. Kültür ırkları yaygınlaşmasına rağmen mera hayvancılığı devam etmektedir. Süt verimi yüksek olan manda (inek kömüşü) ise bu gün hemen hemen her evde mutlaka bir tane beslenmektedir.

     Osmanlı döneminde olduğu gibi Cumhuriyet döneminde de tarımsal faaliyetlerin sürdürülmesinde öküz önemini korumuş, köylünün sermayesi olmaya devam etmiştir. Öyle ki bunun bir ifadesi olarak “bir çift sarı öküz parası” sözü deyim haline gelmiştir. Köyde sığır deyince akla önce öküz gelir. Çünkü köylünün en büyük dayanağıdır. Öküzü ile çift ve düven sürer, kağnı arabasına koşar, gübresinden yararlanır, yaşlanınca keser etini yer, gönünden yararlanır.

     Kısaca köylünün her şeyini karşılayan ve işine yarayan bu hayvan traktörlerin sayısının artması ve tarımda makineleşmeye paralel olarak sayısı gittikçe azaldı. Son olarak köyde sadece Ömer Budak (Keltömer)’ın öküzleri kalmıştı ki oda 2007 yılında satınca köyde ne kağnı arabası nede öküz kaldı.

    Küçükbaş hayvancılığın bir zaman çok yaygın olduğu köyde ormanlara zarar veriyor gerekçesiyle haklı olarak 1970 lerin başında keçi kaldırıldı. Koyun ise her an köylünün elini genişletecek, sıkıntılarını giderecek çok yararlı ve verimli olmasına rağmen adamsızlıktan 1990 lar da kaldırıldı. Bir zamanlar Gühertaş dağlarında davar melemeleri, kelek sesleri yeri göğü inletirken bu gün dağlar dahi sessizliğe büründü.

     Kümes hayvancılığı sadece köylünün günlük ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik olarak yapılmaktadır.

 

     MADENLER:

     Gühertaş yeraltı zenginlikleri yönünden fakir bir yöredir. İğdederesi denilen yerde ve Cerit de linyit kömürü bulunmasına rağmen verimli olmaması nedeniyle işletilememektedir. Ayrıca Büyükgurdini’nde 600 hektar alan üzerinde zengin Krom madeni sahası bulunmaktadır.     Gühertaş sınırına yakın olan Kızıldağ da bulunan Krom madeni yıllardır işletilmektedir. Yine Gühertaş’ın bağlı olduğu Şerefiye beldesi sınırları içinde yer alan Kösedağ da kaliteli Granit madeni yatakları bulunmaktadır.    

Araştıran: Ahmet Turan ALTUN (Emekli Tarih Öğretmeni)