Çakmak Mahallesi, Horasan caddesi No:3 Ümraniye - İstanbul

0216 365 35 61   -    info@guhertas.com 

  • Facebook - Beyaz Çember
  • Heyecan - Beyaz Çember
  • Beyaz Instagram Simge
  • YouTube - Beyaz Çember

Gühertaş Hakkında

Destanlar

   GÖHERTAŞ KÖYLÜLERİ DESTANI

   Aşık Paşa Ömer Zaralı Ruşenoğullarından Karabekir’in oğludur. Doğduğu yıl belli değildir.1909 da vefat etti. Bir dönem köylerde Şahna (inzibat,emniyet görevlisi) olarak çalıştı. Göhertaş köylüleri şiirinde bunu mahlas olarak kullandı. Aşık Paşa Ömer Şahna olarak Göhertaş köyüne gider orada gördüklerini Göhertaş köylüleri destanında anlatır.

 

Dinleyin ağalar tarif edeyim

Kimse işitmemiş böyle destanı

Sene 1292’de

İltizam eyledik Cibilistan’ı

 

                                    Vardık Göhertaş’a olduk misafir

                                    Yanımıza geldi bir sarı kâfir

                                    Yüzümüze baktı da bir hayli kâfir

                                    Dedi siz kimlersiz eylen beyanı

 

Dedim biz burayı aldık bilerek

Anastas, cinçakmak birkaç müsterek

Çıkmış defteriniz getirin görek

Nizama iki katlı emr-i sultan

 

                                    Dedi ki biz bu nizamı biliriz

                                    Çarçabuk Zara’ya varır geliriz

                                    Yahut köyümüzü satın alırız

                                    Tanımayız böyle emr ü fermanı

 

Lön Hasan, Hüseyin gelin buraya

Çarçabuk inin gelin Zara’ya

Molla Kasım kefil olsun para’ya

Kim savurur kim kaldırır harmanı

 

                                    İştoş’un ambarı çıktı daraya

                                    Andır’ın okkası otuz paraya

                                    ŞAHNA ne yüzünen gitsin Zara’ya

                                    Yemişler buğdayı kalmış samanı

 

                                                                Aşık Paşa Ömer

 

NOT:   

           Cibilistan Zara’da Habeş dağı (Kösedağ) ve yöresi. 

           1292 Rumi yılı ,1876 Miladi yılıdır.                                                                                                                                                     

           Kaynak: Yrd.Doç.Dr.Doğan Kaya -  Zaralı Destancı Şairler.

 

 

 

 

 

 

İSMAİL  EMMİ İLE HAVVA GELİNİN DESTANI

   Gühertaş köyünden Güssün Ana ile İsmail Emmi bin bir emek vererek büyüttükleri üzerine titredikleri oğulları yağız delikanlı Mustafa’nın mürüvvetini görmek isterler. Hüseyin Emmi’nin kara kaşlı, kara gözlü güzel kızı Havva ile evlendirirler. Düğünün üzerinden kısa bir süre geçtikten sonra Havva Gelin İstanbul’a taşınmak için hastalık numaraları yapmaya başlar. Amacı tarladan bostandan, ahırdan inekten, kaynanadan kaynatadan kurtulmaktır.

   Sonunda Havva Gelin amacına ulaşır, kocası Mustafa ile birlikte İstanbul’a gelirler. Havva Gelin mutludur, kocası yanındadır, kaynana dırdırı yoktur, bir dilim ekmek, bir kuru soğan geçinip gitmektedirler.

   Ancak köyde Güssün Ana, İsmail Emmi perişandır. Güssün Ana hasta tarlaya gidemez, ahırda inek sağılacak sağamaz, İsmail Emmi yemek ister yapamaz. Güssün Ana yatakta hastalıktan kıvranır, İsmail Emmi açlıktan kıvranır ve çaresiz düşer yollara İstanbul’a gelir. Amacı Havva gelini razı edip köye döndürmektir. İsmail Emmi gelinini köye döndürmek  için

dil döker.

 

     İsmail Emmi:       Biraz tohum ektim yazın gelirsin.

                                     Eşini, dostunu köyü görürsün.

                                     Hem de yiyip, içeceğini alırsın.

                                     Etme gelin gecikme de gel köye.

     Havva Gelin:        Madem biçemezdin ne diye ektin?

                                     Oğluna hel verip kenara çektin.

                                     Elimi avucumu yollara döktün.

                                     Boşuna yalvarma gelemem köye.

     İsmail Emmi:        Kaynanan çok hasta, inek sağamaz.

                                     Ateş yakamıyor, yemek yapamaz.

                                     Abdest alamıyor, namaz kılamaz.

                                     Etme gelin gecikme de gel köye.

 

     Havva Gelin:        Ben o eve geldim, hiç iyi olamaz.

                                     Evel evelinden yemek yapamaz.

                                     Ben onu bilirim namazda kılamaz.

                                     Boşuna yalvarma gelemem köye.

 

     İsmail Emmi:        Etme gelin alma benim ahımı.

                                     Ben gönderdim yediğiniz zıkkımı

                                     Bir aylığınıda bize harcasa çok mu?

                                     Etme gelin gecikme de gel köye.

 

     Havva Gelin:        Boşa karış verme o bize geçmez.

                                     Oğlun bulgur yemez, süt zaten içmez.

                                     Senedi var aylık eline geçmez.

                                     Boşuna yalvarma gelemem köye.

 

     İsmail Emmi:        Bu yaşıma geldim böyle görmedim.

                                     Gir demedilerse eve girmedim.

                                     Ye demedilerse yemek yemedim.

                                     Etme gelin gecikme de gel köye.

     Havva Gelin:        Senin dediklerin mazide kalmış.

                                     İki çuval gönderdiysen ne olmuş

                                     Kör ölünce  şimdi ela göz olmuş.

                                     Boşuna yalvarma gelemem köye.

 

     İsmail Emmi:        Yaradan görüyor benim halimi.

                                     Kimseye vermemiş böyle gelini.

                                     Baştan çıkardın sen canım oğlumu.

                                     Etme gelin gecikme de gel köye.

 

     Havva Gelin:        Yaradana gurban bilir işini.

                                     Malın mülkün yesin senin başını.

                                     Zehir ettin ekmeğimi aşımı.

                                     Boşuna yalvarma gelemem köye.

 

     Mustafa     :          Mustafa’yım komşu halim bildirdim.

                                     Bazen düşündürdüm, bazen güldürdüm.

                                     Ben aklımı el kızına çaldırdım.

                                     Baba dertli, gelin dertli, köy dertli.

                                                                                        Mustafa BAYRAM

 

 

ASKER Ali ve GÜLSENEM’İN DESTANI

   1972 yılının Nisan ayı Aşık Şerif Edremit te vatani görevini sürdürür. Canı kadar sevdiği asker arkadaşı Sivaslı Ali’nin içine kapanık sürekli düşünen hali kendisini etkiler. Arkadaşına derdini sorar. Ali dayanamaz köyde başına gelenleri, sevdalısı Gülsenem’i anlatır ve Aşık Şerif “Asker Ali ve Gülsenem” destanını yazar.

 

           Ali:       Gurbete giderken bir güzel gördüm

                        Eylenip güzelin yolunda durdum

                        Arzedip güzelin adını sordum

                        Dedi benim adımdan sana ne oğlan

          Gülsenem:       Var git oğlan var git bizi görürler

                                     Kardeşlerim gelir seni vururlar

                                     İste belki beni sana verirler

                                     Bir dünürcü gönder anneme oğlan.

          Ali:        Ben fakirim seni bana vermezler

                        Zengini fakire makbul görmezler

                        Bu yiğitte bu güzeli sevmiş demezler

                        Kaçırayım seni köyüme güzel.

 

          Gülsenem:       Oğlan ben kaçarsam köyde ne derler

                                     Kardeşlerim peşimize düşerler

                                     Annem ile babam bana küserler

                                     Bırak beni de var git yoluna oğlan.

 

          Ali:        Kız bilseydim hiç yolunda durmazdım

                        Güzel senden böyle sözler ummazdım

                        Gönül verip sana aşık olmazdım

                        Acımadın benim halime güzel.

 

          Gülsenem:       Oğlan bu sözlerin yetti canıma

                                     Kanımı kaynattın senin kanına

                                     Eğer bülbül girmediyse bağına?

                                     O zaman konarım gülüne oğlan.

 

          Ali:        Yeter güzel gel Ali’yi yalvartma

                        Bağına girmişim çöllere atma

                        Bırak testileri gel bin atıma

                        Gidip öpelim annemin elini güzel.

          Gülsenem:       Adımı sormuştun adım Gülsenem

                                     Güllerimi kokla açıktır sinem

                                     Eyle kıratını terkine binem

                                     Gidelim hayatın yoluna oğlan.

 

                                                                                Şerif AKBULUT

 

 ALLI NERGİZ’İN DESTANI

   Gühertaş tarihinin en acıklı acıklı olduğu kadarda yürekleri dağlayan üzücü olaylarından biri yirmi iki yaşında kara kaşlı, kara gözlü, selvi boylu, al yazmalı Nergiz kızın hazin bir traktör kazası sonucu ölümü. Daha hayatının baharında nişanlı ve dört ay sonra düğünü olacak Nergiz kız öylesine bir zamanda aramızdan ayrılır ki onu tanıyan tanımayan herkesin yüreği yanar.

   Bir fidan toprağa verlir sevenleri yıkılır. Al yazmalı Nergiz kızın ardından destanlar yazılır, ağıtlar yakılır yürekleri dağlayan.

 

Kulak ver kardeşim acılı söze                              Bilseydim gidermiydim oduna

          Gühertaş köyünde oldu bir kaza                        Ne bileydim Azrail düşmüş ardıma

          Eyvah yazık oldu allı Nergiz’e                              Ben doymadım yalan dünya tadına

          Zalim motor ezdin allı Nergiz’i                            Zalim motor ezdin allı Nergiz’i             

          Çevresi sorar güllü Nergiz’i.                                 Çevresi sorar güllü Nergiz’i.

          Vites boşa geçti firen tutmadı                             Motorun altında kaldım bir anda

          Çalılardan birer birer atladı                                 O siyah saçlarım dolandı canta

          Ben kurtulmadım kardeşim atladı                     Kırıldı her yanım kaldım al kanda

          Zalim motor ezdin allı Nergiz’i                            Zalim motor ezdin allı Nergiz’i

          Çevresi sorar güllü Nergiz’i.                                 Çevresi sorar güllü Nergiz’i.

          Motorun altında ezildi tenim                              Motorun altında canım verdim      

          Söyle kadir Mevla suçum ne benim                   Söyle kadir Mevla bir gün mü gördüm?

          Dünümüz olacak bekler Çetin’im                       O fidan boyumu toprağa serdin

          Zalim motor ezdin allı Nergiz’i                             Zalim motor ezdin allı Nergiz’i

          Çevresi sorar güllü Nergiz’i.                                 Çevresi sorar güllü Nergiz’i.

 

          Savcı gelmiş cenazeme bakıyor                           Ramuğa koydular kanlı cesedi

          Al kanlarım ılgıt ılgıt akıyor                                   Köylü yola düşmüş eder feryadı

          Gözler açık gurbet ele bakıyor                             Yarı kaldı Nergis kızın muradı

          Zalim motor ezdin allı Nergiz’i                             Zalim motor ezdin allı Nergiz’i

          Çevresi sorar güllü Nergiz’i.                                  Çevresi sorar güllü Nergiz’i.

          Bu gün başımızda baykuş ötüyor                       Teneşire yatmış kırık her yanım

          Nergiz’in ölüsü evde yatıyor                                Elveda komşular son kere görün

          Nişanlımda guguk gibi ötüyor                             Mezarım taşına kınamı sürün

          Zalim motor ezdin allı Nergiz’i                            Zalim motor ezdin allı Nergiz’i

          Çevresi sorar güllü Nergiz’i.                                 Çevresi sorar güllü Nergiz’i.

 

          İstanbul dan sevenlerim geldiler                        Teneşire yatmış ceylana benzer

          Gül Nergiz’i al kanlarda buldular                        Zalim motor nasıl Nergiz’i ezer

          Cenazemi göz yaşıyla yudular                             Emsalım kızlar salınır gezer

          Zalim motor ezdin allı Nergiz’i                            Zalim motor ezdin allı Nergiz’i

          Çevresi sorar güllü Nergiz’i.                                 Çevresi sorar güllü Nergiz’i.

 

          Cehizim bohçalarım açsınlar                                Huri melekti Nergiz’in huyu                       

          Götürüp de mezarıma saçsınlar                          Onun için yandı Gühertaş köyü                    

          Bu yıl yaylalara bensiz göçsünler                        Selvi dal misali uzundu boyu               

          Zalim motor ezdin allı Nergiz’i                             Zalim motor ezdin allı Nergiz’

          Çevresi sorar güllü Nergiz’i                                   Çevresi sorar güllü Nergiz’i.

 

                                         Yeter Şerif yeter bu kadar yeter

                                         Nergiz’in ölümü hepsinden beter

                                         Şimdi melul mahsul toprakta yatar

                                         Zalim motor ezdin allı Nergiz’i

                                         Çevresi sorar güllü Nergiz’i.

                                                                                                                       Şerif AKBULUT

 

                                    

NERGİZ KANLAR İÇİNDE

 

Azrail kucak açmış geliyor                                     İstanbul’dan sevenlerim yetişti

          Oku gardaş bacın Nergiz yatıyor                          Sanki koyun kuzu ile karıştı

          Dediler ki bacın gelmiş ağlıyor                             Bu nasıl alevdi yandı tutuştu

          Bacımın feryadını duymadım ki.                          Ağlaman dostlar diyemedim ki.

          O siyah saçlarımdan kanlar süzüldü                   Karaçam dağları bir uzak yerde

          Dostlar ağladı düşman bile üzüldü                     Alpaslan kurtuldu Nergiz de nerde?

          Mevlam böyle güzel nasıl ezildi                           Nergiz’in ölüsü bir derin yerde

          Azrail’e karşı gelemedim ki.                                  Kardeşim beni kurtar diyemedim ki.

          Karaçam’a vardım bir geri baktım                        Menekşe koymuşlar gülün adını

          Annemi ağlattım babamı yaktım                          Ben doyamadım dünyanın tadını

          Muratsız Nergiz’i toprağa kattım                          Ben ölürsem garip koyun adımı

          Kaderin yazısı diyemedim ki.                                Yalan dünya sana doyamadım ki.

 

          Karaçam’a vardım odun etmeye                          Ne ettim gardaş ben sana ne ettim?

          Acımadın mı motor beni öldürmeye?                 Yanıma gelmeye yemin mi ettin?

          Al kanlar içinde toprağa koymaya                       Sivas’ın içini mekan mı tuttun?

          Motorun altından kurtulamadım ki.                   Gardaşım yüzüne bakamadım ki.

 

                                                                                                                        Türkmen ALTUN

   DESTAN YAZAN AŞIK ŞERİF’İN DESTANI

   1992 yılı Temmuz ayı Gühertaş’ın dağlarını ot biçen gelinlerin ve kızların yanık türküleri inletirken bir kara haber yayılır köye Aşık Şerif’in otobüsü Akdağmadeni’nde kaza yaptı. Oraklar düşer kınalı ellerden, yürekler dağlanır, genci ihtiyarı düşer Akdağ yollarına. Karalı haber İstanbul’a da ulaşır. Eşi Emine’ye ve çocuklarına kötü haberi veremezler, sadece Şerif kaza yaptı hastanede derler.

   Acısı dağları deler düşerler Sivas yoluna gerçek Gühertaş’ta çıkar karşılarına.  İstanbul sel olur akar Gühertaş’a dağ taş insan dolar, sevenleri göz yaşına boğulur. Oğlu İsmail askerdir haber vermezler, on dört yaşında bir ay parçası gibi parlayan kızı Arzu yıkılır babasını kaybetmenin acısıyla ağıt dizer ardından:

 

Sıladan çıkıp da yola varırken                                   Gühertaş köyünde koptu bir figan

Akdağmadeni’nde mola verirken.                            Dostlarım yanıyor evimde viran

Azrail çıktı yoluma erkenden                                    Üstüm başım yırtık ellerimde kan

Azrail dur da geçem diyemedim ki.                         Azrail alma canımı diyemedim ki.

Kafamı kaldırıp şöyle bir baktım                              Otobüsüm al kanlara boyandı

Kalkam dedim kakamadım düştüm                        Koltuğa sıkıştım çok canım yandı

Yolculara kaynıma son defa baktım                        Gözlerim dünyaya son defa baktı

Kurtaracam sizi diyemedim ki                                  Gel de kurtar beni doktor diyemedim ki.

 

Dağ başında kaldım feryat figanla                           Gühertaş köyünde duyuldu sala

Mustafa,Aslı,dostlarım vardı yanımda                     Gidiyorum dostlar size elveda

Eminem’e yuvama etmeden veda                            Ne olur yapmasaydım böyle kaza

Hakkın helal edin diyemedim ki.                              İçim yandı dostlar diyemedim ki.

 

Köyde evim kapısını açmadım                                  Eminem’in sesi bağrımı yakar

Bir gece olsun içinde yatmadı                                   Acısı çok büyük dağlarda yanar

Azrail geldi de tuttu yakamdan                                 İsmail’in haberi yok acep ne yapar

Cenazemi evime götürün diyemedim ki.                 Komutan oğluma söyleme diyemedim ki.

 

Dostlarına türkü söylerken baba

Nergiz’e, Şevket’e ağıt yakarken baba

Hayır olamaz böyle bir kaza baba

Senin ağıtını ben mi yakacaktım baba?

Ellerimde kalemi tutmuyor baba.

                                                                                                Arzu AKBULUT

 

 KARA KÖMÜŞLERİN DESTANI

   Yıl 1955 Molla Mustafa, Zara dan ahbabı olan Gücük Ahmet’in methini duyduğu kara kömüşlerini (manda) kendi kocamış öküzleriyle trampa ederek satın alır. Kara kömüşler boylu boslu köyde herkesin dilindedir. Molla Mustafa’nın üç oğlu Ömer, Ahmet ve Şakir bir güz günü kağnı arabasıyla Kürdoğlan’a oduna giderler.

   Kömüşlerine çok güvenen üç kardeş arabayı iyice yükledikten sonra kara kömüşleri koşarak yola koyulur. Önlerine çıkan ufak bir rampada kömüşler ayak direr bir adım dahi atmaz. Canım kömüş, aslan kömüş, babayiğit kömüş yakarmaları fayda etmez karanlık çökmeye başlar. Odunu yıkan üç kardeş köylünün arından boş kağnı arabasıyla gece yarısı köye dönerler.

   Molla Mustafa ve çocuklarını bir düşüncedir alır. Olayı duyan komşular bunlar ova hayvanı dağa bayıra alışması lazım siz hele iyice besleyin sonra koşun derler. Bir hafta süreyle arpa ve fiğle besledikleri kömüşlerle bu sefer düz ayak Karaçam’a oduna giderler ancak bu seferde bizim aslan parçaları nuh der peygamber demez ve yine boş kağnı arabasıyla köye doğru yola koyulurlar.

   Molla Mustafa bunları götürün Gücük Ahmet’e verin bizim koca öküzleri de geri getirin der. Şafakla beraber kömüşleri önüne katarak Zara’nın yolunu tutan ortanca oğul Ahmet yolda giderken “Kara Kömüşler” destanı yazar. Eğer Gücük Ahmet kömüşleri geri almazsa bu destanı yüzüne karşı okuyup kömüşleri de bırakıp geri dönerim diye aklından geçirir. Gücük Ahmet “Hoca’nın hatırı başım üstüne, öküzlerini al köyüne git babana da selamımı ilet” diyerek kömüşleri geri alır.

Bir çift manda geldi Zara elinden.                                 Kimisi dedi kömüşlere iyice bakın.

Şaştım kaldım şu alemin dilinden.                                Boncuktan yuları boğazına takın.

Kimseler bilmedi benim halimden.                               Nazarlandı kömüşler gelin okuyun.

Eti gidip kemikleri kalan mandalar.                               Alemin dilinde kaldı mandalar.

Sabahleyin koşup dağlara geldim.                                 Akşam oldu komşular ateş yaktılar.

Akşama kadar çalışıp yükünü ettim.                             Modul ile kömüşlere kaktılar.

Çıkaramadı kömüşler ardından tuttum.                       Odunları arabadan yıktılar.

Beni iş için zelil etti mandalar.                                        Boş kağnıyı çekmez oldu mandalar.

Komşular kömüşleri bakmaya geldiler.                        Kardeşim Şakir ile Karaçam’a gittik.

Ova malıdır biraz bakın dediler.                                     Düz bir yerden biraz odun ettik.

Ne buğday ne fiğ kaldı hepsini yediler.                         Çekmedi kömüşler kağnıyı yıktık.

Suyu içe içe kanmaz oldu mandalar.                             Boş kağnıyla köye döndü mandalar.

 

Bazen Mehmet’in öküzünü koştum.                             Zara’nın yoluna uzar giderim.

O yüce dağları zor bela aştım.                                       Kömüşleri önüme alır giderim.

Gece vaktinde köyüme düştüm.                                    Gücük Ahmet almazsa n’eyderim.

Ahırın yolunu bilmez mandalar.                                    Başıma bela oldu şu mandalar.

 

Bir su içti yarısını dökerek.                                              Sabahınan düştüm Zara yoluna.

Bir diz vurdu sinirini dökerek.                                        Gelin komşular bakın şu halime.

Tuttuk uzun kuyruğundan çekerek.                              Ayetül kürsi’yi çok getirdim dilime.

Ayakta duramaz oldu mandalar.                                   Şükür olsun sizi aldı mandalar.

 

Hafız Ahmet böyle canından bezdi.

Babam Mustafa da bir mektup yazdı.

Gücük Ahmet mektubu iyice süzdü.

Baş üstüne kabulüm dedi mandalar.

 

                                                                                                                         Ahmet COŞKUN

Araştıran: Ahmet Turan ALTUN (Emekli Tarih Öğretmeni)