Çakmak Mahallesi, Horasan caddesi No:3 Ümraniye - İstanbul

0216 365 35 61   -    info@guhertas.com 

  • Facebook - Beyaz Çember
  • Heyecan - Beyaz Çember
  • Beyaz Instagram Simge
  • YouTube - Beyaz Çember

Coğrafya

Coğrafya

 COĞRAFİ  YAPI

 

     KONUMU:

     Sivas ili, Zara ilçesine bağlı bir köy olan Gühertaş, İç Anadolu Bölgesinin kuzeydoğusunda yer alır.İl merkezine 111 km, ilçe merkezine ise 41 km uzaklıktadır.Matematik konumu 40° 8' kuzey paraleli ile 37° 41' doğu meridyeni üzerinde bulunmaktadır.İlçe merkezi Zara’nın kuzeyinde, Şerefiye beldesinin ise kuzey batısında yer almaktadır.Coğrafi konumu itibariyle bir İç Anadolu bölgesi ili olan Sivas’tan çok Karadeniz bölgesinin dağ arkası özelliklerine sahiptir.Yeşilırmak’ın kolu olan Tozanlı ırmağı havzasında yer alır.

     SINIRLARI:

     Gühertaş’ın sınırlarını doğuda Dereköy ; güney doğuda Şerefiye; güneyde Armutçayırı-Öveç dağı (Yığlıtaş tepesi); güney batıda Kızıldağ; batıda Çatpınar; kuzey batıda Avcıçayı-Boyalı; kuzeyde Aşağı Kovacık-Yeşimli; kuzey doğuda Dilekpınar oluşturmaktadır.

     YERYÜZÜ ŞEKİLLERİ:

     Köy arazisi engebeli ve dağlıktır. Ortalama yükseklik 1500 metrenin üzerindedir. Gühertaş çevresinde yer alan dağlar Kösedağ (3015 m), Kızıldağ (2372 m), Karaçam dağı (2054 m) ve Yığlıtaş tepesi (Öveç dağı)dir. Kösedağ’dan doğarak Şerefiye’den geçen Tozanlı ırmağı ile Çanakçı ormanlarından gelen Çanakçı çayı derin vadiler oluşturmuştur. Köy arazisi bu iki vadi arasında yer almakta olup, tarım arazileri akarsuların yatağından yüksekte oluşu nedeni ile sulama yapılamamaktadır.

     YAYLALAR:

     Bu gün Gühertaş’ın tek yaylası  Armutçayırı köyü yakınlarındaki Eyertaş yaylasıdır. Bu konuda geniş bilgi için bkz. Gühertaş’ta yayla hayatı.

     İKLİM:

     İç Anadolu bölgesinin yazları sıcak ve kurak, kışları soğuk ve kar yağışlı geçen karasal iklimi yöreye hakimdir. En fazla yağış ilkbahar mevsiminde Nisan ayında (kırkikindi yağmurları) ve sonbaharda görülür. Yağışlar sık olmamakla birlikte yazında sürer. Kışları ise hem çok soğuk hem de kar yağışlıdır. Bununla birlikte Tozanlı ırmağı üzerindeki Almus barajı, Kelkit ırmağı üzerindeki Kılıçkaya ve Çamgöze barajı, Eğridere üzerindeki Şerefiye göleti’nin yapılması ve küresel ısınma eskiye oranla kış mevsimindeki kar yağışlarının azalmasına neden olmuştur.

   Kösedağ ve onun uzantısı olan Çanakçı dağları Gühertaş’ıda içine alan Şerefiye yöresini İç Anadolu bölgesinden ayırır. Karadenizden gelen nemli ve yağışlı hava Yeşilırmak vadisi yoluyla iç kesimlere kadar sokularak Kösedağ ve Çanakçı dağlarının kuzeyine yağış olarak düşer. Bu bitki örtüsüne de yansır sık ve gür sarı çam ormanları görülür.

      BİTKİ ÖRTÜSÜ:

     Bitki örtüsü Sivas ve çevresine göre çeşitlilik arzeder. Bozkır bitki topluluğu yanında sık sarı çam ormanları, meşe ve fundalıklarla kaplı orman alanları çoktur. Gühertaş yöresindeki bozkır alanları gerçek ve doğal bozkır alanları olmayıp ormanların tahribi sonucu oluşmuştur. Sığır kuyruğu, keven, yavşan otu, ısırgan otu, kekik, köğrek otu, kır yoncası ve dikensi otlardan oluşan bozkır bitkileri sıkça görülür.

     Şerefiye yöresindeki Çanakçı ormanlarının önemli bir bölümü Gühertaş köyü sınırları içinde yer alır. Daha çok sarı çam, gürgen, ardıç ve dağ kavağı gibi ağaçların bulunduğu Öveç dağı sık ve gür orman alanıdır. Öyle ki kimi yerlerde orman alanına girildiğinde gökyüzü gözükmez, bazen sık orman içinde ilerlemek mümkün değildir. Özellikle gürgenlik alanlar ayılar için iyi bir barınaktır. Öveç dağındaki ormanda ayı çok yaşar buda küçükbaş ve büyükbaş hayvanlar için tehlike oluşturur.

     Gühertaş arazisinde çam ormanları yanında, meşelik orman alanları da çoktur. Meşelik orman alanları ve dağlarda yabani fındık, dağ kavağı, karaağaç, ahlat, ıhlamur, kurmut, ekşi elma, aluç, öküzgötü, denden, domuz eriği, karamuk, kuşburnu, melhem ağacı gibi ağaç türleri yetişir.

     Taşgöz dediğimiz suyun başında küçük bir çayırlık alanda kurulan Gühertaş’ın çevresi tümüyle çam ormanlarıyla kaplı iken, bu orman alanları yangın, tarla açmak, ev ahır ağıl yapmak, katran çıkarmak, tarım aletleri yapmak ve yakacak odun ihtiyacını karşılamak gibi nedenlerle yok olmaya başlamıştır.1960 ların sonlarında uyanan köy halkı ormanların köyümüz ve ülkemiz için ne denli önem taşıdığının bilincine varıp, gerek öveç dağındaki çam ormanlarını, gerekse meşelik orman alanlarını korumaya alarak tek bir yaş ağacın kesilmesine izin vermemiştir. Ayrıca ormanların en büyük düşmanı olan kara keçi köy halkının önemli bir geçim kaynağı olmasına rağmen sert tedbirler alınarak kaldırılmıştır.

     Alınan bu tedbirler sonucunda Öveç dağı eskisinden daha gür orman haline gelirken meşelik orman alanlarına insan giremez olmuş ayrıca Çeğellininyüzü’nün orman haline gelmesi, bir yağmur yağdığında köyü sel basacak endişesini ortadan kaldırmıştır. Bu gün köy halkı kerestelik ağaç ihtiyacını ya kendi yetiştirdiği kavak ağaçlarından karşılar yada satın alır. Yakacak odun ihtiyacını ise meşelik orman alanlarını, orman idaresinin izni ile bölüm bölüm kesim yaparak temin eder. Bu uygulama meşelik orman alanlarının gençleşmesine de vesile olmaktadır.

     Suyun olduğu dere kenarlarında söğüt ve kavak ağaçları sıkça vardır.Özellikle köy içinde ve Denüçcük deresi boyunca yetiştirilen kavak ağaçları köye apayrı bir güzellik katmasına rağmen yaymış olduğu polenlerin insan sağlığını tehdit etmesi üzerine köy içindekilerin kesilmesi gündeme gelmiştir.Yine son yıllarda köy içinde ıhlamur ağacı dikimine önem verilmeye başlanmıştır.

     Su başlarında ve yaylalarda çayırlıklar sıkça görülür. Yine sulanabilen alanlarda çayır ve yoncalıklar vardır. Gühertaş arazisinde kendiliğinden yetişen madımak, yemlik, evelik, yabani yonca, kekik, kuzukulağı, ışgın, çayır soğanı, ebegümeci, sütleğen, çıtlık otu, köygöçüren, anuh, buğdeyik, ısırgan, kabalak gibi bitkiler sıkça görülür.Bu bitkilerin bir çoğu da yenir. İlkbaharda madımak, mayhoş tadıyla ışgın, yıkanıp tuzlanan yemlik, evelik sarması ve her derde deva ısırgan çorbası yemenin tadına doyum olmaz.

     Baharın karların erimesiyle topraktan fışkıran kardelen çiçekleri, adına ”Al navruz, çil navruz. Eşini buldum gel navruz” diye maniler dizdiğimiz baharın müjdecisi mor renkli navruz çiçeği, fundalıkların dibinde açan kokulu mor menekşeler, sadece yaylada Yazınınbaşı’nda yetişen sarı çiğdemler, Guzsekü’nün kırmızı pembe renkli aygül çiçeği, Uzungıraç ve Gısaraç’ı tümüyle bir papatya tarlasına çeviren sarılı beyazlı koyun gözü çiçeği, Ahbunluk’un tarlalarda ekinlerin içinde büyüyen sarı hardal çiçeği, Çerkezinyurdu’nun mor çiçekli yabani yoncaları. İşte ilkbaharda Gühertaş dağlarından renkli bir manzara. O topraklarda doğup, o coğrafyanın havasını teneffüs edipte özlem duymamak mümkün mü?

Kıryoncası

Sığır kuyruğu

Hatmi çiçeği

Işgın

Kardelen

Nevruz

Araştıran: Ahmet Turan ALTUN (Emekli Tarih Öğretmeni)